Agnieszka Jarząbek

Promotor

dr inż. arch. Rafał Zawisza, prof. PK

Recenzent

dr inż. arch. Marceli Łasocha

Tytuł pracy

Centrum badawcze zmian klimatu na fińskiej Arktyce

Jednostka dyplomująca

Katedra Projektowania Architektonicznego A-6

Opis idei projektu

Projekt centrum badawczego zmian klimatu w Rovaniemi stanowi architektoniczną odpowiedź na jedno z najważniejszych wyzwań współczesności, przyspieszające zmiany klimatyczne, których skutki najsilniej widoczne są w regionach arktycznych. Lokalizacja obiektu nie jest przypadkowa – Rovaniemi leży na granicy koła podbiegunowego, w regionie Laponii, będącym historycznym i kulturowym obszarem zamieszkiwanym przez rdzenną ludność Samów. To właśnie Arktyka jest obecnie jednym z najbardziej narażonych obszarów na skutki globalnego ocieplenia, w tym topnienie lodowców, w szczególności lądolodu Grenlandii, którego destabilizacja stanowi realne zagrożenie dla całego ekosystemu planety. Forma architektoniczna budynku została zainspirowana lodowcem, który jest symbolem Arktyki, trwałości i jednocześnie kruchości środowiska naturalnego. Rzeźbiarska bryła o miękkich, organicznych krawędziach nawiązuje do naturalnych procesów erozji i topnienia lodu, podkreślając przemijający charakter arktycznego krajobrazu. Elewacja wykonana z białego marmuru, naturalnego kamienia, wpisującego się w tradycję fińskiej architektury, w której autentyczność materiału, trwałość oraz szacunek dla natury odgrywają kluczową rolę. Jasna, mineralna powierzchnia budynku harmonizuje z otaczającym krajobrazem śniegu, jeziora i lasu iglastego, jednocześnie nadając obiektowi ponadczasowy, monumentalny charakter. Funkcjonalnie obiekt został podzielony na dwie wyraźnie zdefiniowane strefy: publiczną oraz badawczo-laboratoryjną. Strefa laboratoryjna stanowi zaplecze naukowe centrum i służy prowadzeniu badań nad zmianami klimatu w regionach arktycznych, pozostając przestrzenią zamkniętą i wyraźnie oddzieloną od części ogólnodostępnej. Strefa publiczna pełni natomiast funkcję edukacyjną i społeczną, umożliwiając użytkownikom bezpośrednie doświadczenie problematyki zmian klimatycznych.